Gallé: het meest gekopieerde glas van de art nouveau

Echte cameo, firmaproductie met ster, Roemeens TIP-glas of moderne namaak? Vijf checks binnenin.

Cameoglazen vaas van Emile Gallé met gelaagd bloemendecor

Vaas, Emile Gallé, ca. 1900. Foto: The Cleveland Museum of Art, publiek domein.

Een balustervaas met paarse clematis op een roomwitte fond, gesigneerd Gallé. Het mooiste glas van de art nouveau, en meteen ook het meest gekopieerde. Wie alleen de signatuur leest en de rest niet checkt, betaalt geregeld honderden euro's voor decoratief glas dat er vijftig waard is.

Onderwerp van de week

Emile Gallé (1846-1904) uit Nancy was glaskunstenaar, meubelontwerper en gedreven botanicus. In 1901 stond hij mee aan de wieg van de École de Nancy, het kunstenaarscollectief dat de Franse art nouveau vormgaf. Zijn beroemdste techniek is cameoglas: twee tot vier lagen gekleurd glas over elkaar, waarna het decor met fluorwaterstofzuur wordt uitgebeten en bij de topstukken op het wiel wordt nagewerkt.

Na zijn dood in 1904 zette de firma de productie voort tot in de jaren dertig. Die firmaproductie is volwaardig verzamelglas. Het probleem zit bij wat daarna kwam: Roemeens TIP-glas waarvan het merk wordt weggeslepen, en moderne reproducties met een valse signatuur.

Object van de week

Het type dat je het vaakst tegenkomt: een balustervaas van 25 tot 35 centimeter, drie lagen glas, decor van clematis of hortensia in paars en aubergine op een room- tot zalmkleurige fond, gesigneerd Gallé in cameo-reliëf. Dit waren de zogenaamde vases de commerce, de standaardproductie van het atelier, destijds al in serie gemaakt.

Zulke vazen duiken wekelijks op bij Catawiki, op Vlaamse veilingen zoals Bernaerts en op rommelmarkten. Precies daarom zijn ze het favoriete doelwit van kopiisten: het model is bekend, de vraag is groot en de koper kijkt vaak niet verder dan de naam.

Vijf checks bij een Gallé-vaas

De signatuur. Een echte Gallé-signatuur is meegewerkt in het glas, in reliëf of gegraveerd, en past bij de stijl van het decor. Een ster voor de naam betekent firmaproductie tussen 1904 en circa 1914. Staat er TIP bij, dan is het Roemeens decoratief glas.
Strijklicht op de signatuurzone. Houd de vaas schuin tegen het licht. Een mat geslepen plekje naast of boven de naam verraadt vaak een weggeslepen TIP-merk. Dit is het meest voorkomende bedrog bij Gallé.
Tel de lagen. Echt cameoglas bestaat uit twee tot vier lagen gekleurd glas. Aan de rand van het decor voel en zie je een duidelijke reliëfrand. Geschilderd of geëmailleerd decor op één laag is geen cameo.
Het decor zelf. Gallé was botanicus. Bloemen en insecten kloppen anatomisch, met dieptewerking en kleurverloop in de etsing. Kopieën zijn stijf, symmetrisch en vlak.
Gewicht en afwerking. Veel moderne kopieën zijn dik en zwaar, met grove luchtbellen en een ruwe onderkant. Bekijk de standring: ouderdomsslijtage hoort fijn en onregelmatig te zijn, niet machinaal egaal.

Wist je dat

De ster voor de signatuur was geen truc maar een eerlijke vermelding: de firma gaf er tussen 1904 en circa 1914 mee aan dat de meester zelf niet meer meewerkte. Een ster is dus geen teken van vervalsing, het is een dateringshulp. Verzamelaars spreken over ster-Gallé als een eigen categorie.

Verdieping

Het TIP-verhaal verdient nuance. In de jaren zeventig en tachtig maakten Roemeense ateliers cameoglas naar Gallé-voorbeeld en merkten dat netjes met TIP, kort voor type. Op zich legitiem decoratief glas, vaak zelfs verdienstelijk gemaakt. Het bedrog begint pas wanneer een verkoper het TIP-merk wegslijpt of wegmoffelt en het stuk als origineel aanbiedt.

Daarnaast is er een gestage stroom moderne reproducties, vaak uit Aziatische ateliers, met een valse Gallé-signatuur die meteen is meegegoten. Die herken je aan de combinatie: dik en zwaar glas, felle kleuren zonder verloop, stijf decor en een signatuur die te groot en te nadrukkelijk op de buik staat.

Markt & waarde

Standaard vases de commerce brengen grofweg 400 tot 3.000 euro op, afhankelijk van formaat, decor, kleurcontrast en conditie. Catawiki en Bonhams tonen wekelijks resultaten in die band. Ster-Gallé zit in dezelfde range; de ster drukt de prijs nauwelijks bij goede decors.

Het topsegment is een andere wereld: marqueterie de verre en de mold-blown vazen met bijvoorbeeld rododendron- of blauweregendecor halen bij Christie's en Sotheby's tienduizenden euro's en meer. Roemeens TIP-glas met intact merk is eerlijk decoratief glas en blijft doorgaans onder de 200 euro.

Achter de schermen

Dinsdag om 17 uur verschijnt aflevering 5 van de Nederlandstalige dinsdagreeks Design & Vintage, over Louis Poulsen. De blog op antiqbot.com telt intussen bijna dertig artikelen in twee talen, en dit archief groeit elke week mee op antiqbot.com/weekly.

Vraag van de week

“Mijn vaas is gesigneerd Gallé, maar er staat een kleine ster voor de naam. Is dat een kopie?”

Nee. De ster betekent firmaproductie tussen 1904 en circa 1914, na het overlijden van Emile Gallé zelf. Het is dus geen vervalsing maar een eerlijke datering, en zulke vazen zijn volwaardig verzamelglas. De vijf checks hierboven blijven wel gelden: ook ster-vazen worden gekopieerd.

Zelf een vraag over een object? Mail naar info@antiqbot.com

Staat er bij jou een gesigneerde Gallé-vaas op de kast waarvan je de lagen niet kunt tellen? Maak gratis een account aan en doe je eerste analyse zonder kosten. Daarna koop je credits per pakket, vanaf €0,60 per analyse.

Start je analyse

Volgende week

Volgende week in AntiqBot Weekly #26 blijven we aan het gekende bureau, met een nieuw object en vijf nieuwe checks om het aan te toetsen.

AntiqBot Weekly verschijnt elke zondag. Alle edities