De Eames Lounge Chair: het meest gekopieerde zitmeubel ter wereld

Vintage Herman Miller, nieuwe Vitra, periode-knockoff of regelrechte replica? Vijf checks binnenin.

Eames Lounge Chair 670 met Ottoman 671 in gebogen palissander en zwart leer

Eames Lounge Chair (670) met Ottoman (671), ontwerp 1956. Foto: Wikimedia Commons.

Een lage draaifauteuil in gebogen palissander en zwart leer, ontworpen in 1956 en sindsdien onafgebroken in productie. Geen designmeubel wordt vaker gekopieerd. Wie alleen het silhouet herkent en de details niet checkt, betaalt geregeld duizenden euro's voor een replica die er een paar honderd waard is.

Onderwerp van de week

Charles en Ray Eames ontwierpen de Lounge Chair (model 670) met bijhorende Ottoman (model 671) in 1956 voor Herman Miller. Hun doel was een moderne versie van de Engelse clubfauteuil: drie schalen van gebogen multiplex met fineer, losse leren kussens en een draaibare aluminium basis. De vintage schalen bestaan uit vijf dunne houtlagen; de huidige productie gebruikt er zeven.

Sinds 1957 bouwt Vitra de Eames-meubelen voor Europa, en sinds 1984 is de verdeling formeel: Herman Miller voor Amerika, Vitra voor Europa en het Midden-Oosten. Alles wat daarbuiten wordt gemaakt is geen origineel, hoe dicht het silhouet ook in de buurt komt. En dat aanbod is enorm: deze stoel behoort tot de meest nagemaakte designmeubelen ooit.

Object van de week

Het paar dat je het vaakst tegenkomt: een Herman Miller 670 met 671 uit de jaren zestig of zeventig, palissanderfineer, zwart leer, draaibasis in geborsteld aluminium. Zulke sets passeren wekelijks op designveilingen en Catawiki, en af en toe duikt er een op in een inboedel of op een rommelmarkt.

Precies daarom is dit het favoriete doelwit van kopiisten: het silhouet is wereldberoemd, de vraag is groot en de prijzen zijn hoog. Het gamma loopt van eerlijke periode-knockoffs uit de jaren zestig tot hedendaagse replica's die als origineel worden doorverkocht.

Vijf checks bij een Eames Lounge Chair

De shock mounts. Rugleuning en armsteunen hangen aan rubberen schokdempers die aan de binnenkant van de schalen zijn gelijmd. Nergens gaat een bout zichtbaar door het hout. Schroeven of bouten dwars door de schaal zijn het snelste replica-signaal dat er bestaat.
De schaal. Origineel is dun gebogen multiplex met een doorlopende fineernerf: vijf houtlagen bij vintage stukken, zeven bij de huidige productie. Dikke zware schalen, onderbroken nerf en randen die naar MDF ogen verraden namaak.
Het label. Herman Miller en Vitra leverden elk stuk met een label of medaillon onder de zitting, en het type label dateert de stoel. Geen label is bij oude stukken niet meteen fataal, maar dan moeten alle andere checks kloppen.
De basis. De stoel staat op een vijfarmige poot, de ottoman op een vierarmige. Replica's verwisselen dat geregeld, of gieten de armen dikker en spiegelglanzend in plaats van het originele geborstelde aluminium met zwarte accenten.
Kussens en zithoek. Het origineel leunt vast en diep achterover en de kussens sluiten met ritsen, afgewerkt met een soepele leren bies. Een stoel die te rechtop staat, stug glanzend leer of een piepschuimgevoel bij het neerzitten: kopie.

Wist je dat

Tot begin jaren negentig kregen de schalen een fineer van Braziliaans palissander, Dalbergia nigra. Die houtsoort staat sinds 1992 op bijlage I van CITES, de strengste beschermingscategorie. Daarom schakelde de productie over op kersen, walnoot en santos-palissander. Een vintage stoel in Braziliaans palissander bezitten en binnen de EU verkopen mag, maar voor export buiten de EU zijn documenten nodig, dezelfde nuance als bij het ivoor in editie #24.

Verdieping

Niet elke niet-originele stoel is bedrog. Al in de jaren zestig bouwde het Amerikaanse Plycraft lookalikes naar een ontwerp van George Mulhauser, en die zijn intussen een eigen verzamelgebied: eerlijk verzamelbaar zolang ze als Plycraft worden verkocht, tegen prijzen ver onder die van Herman Miller.

Het echte probleem is de hedendaagse replica-industrie. Die kopieert het silhouet, maar verraadt zich in de details: een te hoge en te rechte rug, glimmend chroom in plaats van geborsteld aluminium, hard gestikt leer, ontbrekende shock mounts. De gevaarlijkste categorie plakt er bovendien een nagemaakt label onder. Daarom is het label alleen nooit doorslaggevend: het geheel moet kloppen.

Markt & waarde

Vintage sets van Herman Miller in palissander uit de jaren zestig en zeventig brengen in goede staat grofweg 3.500 tot 8.000 euro op; designveilingen en Catawiki tonen geregeld resultaten in die band. De vroegste productie van 1956 tot 1959, herkenbaar aan onder meer donzen kussens en de zogenaamde boot glides onder de poten, zit daarboven: 8.000 tot 15.000 euro en meer voor gedocumenteerde exemplaren.

Een nieuwe Vitra-set kost rond de 9.000 euro catalogusprijs, wat de vintagemarkt mee ondersteunt. Replica's kosten nieuw 400 tot 1.500 euro en zijn tweedehands nauwelijks iets waard. Het prijsverschil is dus geen detail: tussen een origineel en een replica zit makkelijk een factor tien.

Achter de schermen

Dinsdag verschijnt de zesde en laatste aflevering van de Nederlandstalige dinsdagreeks Design & Vintage, over Boch Frères Keramis. De blog op antiqbot.com telt intussen bijna dertig artikelen in twee talen, en dit archief groeit elke week mee op antiqbot.com/weekly.

Vraag van de week

“Onder mijn stoel zit geen enkel label. Is het dan zeker een replica?”

Nee, niet zeker. Labels laten na zestig jaar geregeld los, en bij herstoffering werden ze vaak mee verwijderd. Bij vintage stukken beslist het geheel: shock mounts, schaalopbouw, basis en kussens. Maar zonder label ligt de bewijslast bij de verkoper en hoort de prijs voorzichtiger te zijn.

Zelf een vraag over een object? Mail naar info@antiqbot.com

Staat er bij jou zo'n fauteuil waarvan je niet weet of het een origineel, een Plycraft of een replica is? Maak gratis een account aan en doe je eerste analyse zonder kosten. Daarna koop je credits per pakket, vanaf €0,60 per analyse.

Start je analyse

Volgende week

Volgende week in AntiqBot Weekly #27 blijven we aan het gekende bureau, met een nieuw object en vijf nieuwe checks om het aan te toetsen.

AntiqBot Weekly verschijnt elke zondag. Alle edities